Bu Paralar nereden geliyor? Türkiye'de neler oluyor?
Transfer sezonunda Türk kulüplerinin harcadığı paralar tüm dünyada yankı uyandırdı. Amerikan CBS Sports Futbol yazarı James Benge köşesinde ilginç bir yazı kaleme aldı. İşte Amerikalı futbol yazarının köşe yazısı..
Gayrimenkul anlaşmaları, borç yapılandırmaları ve değer kaybeden Türk Lirası, Victor Osimhen, Leroy Sane ve diğer birçok yıldızın transferlerine doğrudan yol açtı.
Nesiller boyunca Türkiye'ye transfer olmak, belirli bir futbolcu sınıfı için cazip bir seçenek olmuştur. Büyük kulüpler, büyük taraftar kitleleri ve yüksek maaşlar... Avrupa'nın en iyi ligleri artık sizin için bir seçenek değilse, Süper Lig'de bir sezon geçirmekten daha iyi bir seçenek yoktur.
Ancak bu yaz, en azından bir kulüp için bu eğilim hafifçe değişti. Galatasaray, bu sezon Avrupa'daki en iddialı harcama hamlelerinden birini başlattı ve benzersiz bir ekonomik avantaj serisini kendi lehine çevirmek için Bayern Münih, Napoli ve Juventus'tan daha fazla nakit ayırdı. Victor Osimhen, rekor kıran yaz transfer döneminin en pahalı altıncı transferi olarak kadroya dahil oldu, ancak Galatasaray'ın harcamaları bununla sınırlı kalmadı. Leroy Sane, Avrupa'nın önde gelen kulüplerinin ilgisine rağmen transfer döneminin başlarında transfer edildi. 14 milyon dolarlık net maaşıyla Premier Lig'in en çok kazanan iki veya üç oyuncusundan biri olması şaşırtıcı değil.
Manchester City, iki yaz önce Suudi Arabistan'da yaptığı gibi Türkiye'yi de kullanmayı başardı ve İlkay Gündoğan'ın sözleşmesini erken sonlandırarak Galatasaray'a transfer etti. Rakipleri Fenerbahce Galatasaray'ın daha da öne çıkmasına izin vermemek için , Ederson'u transfer ederken, Kerem Aktürkoğlu gibi bir Türk milli oyuncusunu da geri getirdi. Marco Asensio, Milan Skriniar, Edson Alvarez ve Jhon Duran, Boğaz'ın doğu yakasına transfer olan yüksek maaşlı büyük isimler oldu.
Süper Lig transfer döneminin 12 Eylül'e kadar açık kalmasıyla, anlaşmalar henüz tamamlanmamış olabilir. Ademola Lookman'ı Galatasaray ve Fenerbahçe'nin istediği anlaşılıyor, ancak CBS Sports'tan Francesco Porzio, iki tarafın da Atalanta ile olan ilgisini resmileştirmediğini söyledi. Her ikisi de , 2 Eylül'de UEFA müsabakaları için kadro sunmaları gerektiğinden dolayı en azından kısmen geri adım atmış durumda, ancak Konferans Ligi play-off'larından elenen Beşiktaş, piyasada kalan her şeyi kapmakta özgür. CBS Sports Beşiktaş'ın Pazartesi günü, Arsenal kanat oyuncusu Reiss Nelson'ı İstanbul'a getirme girişimlerinin başarısız olmasından sonra maaşının iki katı teklife hazır olduklarını açıkladı. Ole Gunnar Solskjaer'in yerine geçen Sergen Yalçın, Alanyaspor'a yenildikten sonra üç veya dört yeni transfer çağrısında bulundu. Orkun Kökçü, Tammy Abraham ve Wilfried Ndidi'yi zaten transfer eden bir kulüp için bu oldukça büyük bir taahhüt.
Paralar nereden geldi?
Türkiye'nin Üç Büyükleri'nin işleri iyi gidiyordu ve ilginçtir ki bunda en önemli etkenlerden biri, genel ekonominin karşılaştığı zorluklar olabilir. 2021 sonu ve 2022 başında zirveye ulaşan Türkiye'deki enflasyon, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın düşük faiz oranları ve yüksek büyüme politikalarıyla birlikte, yavaşlamaya başlayan bir fiyat sarmalına yol açtı. Şu anda bile, son dört yılın en düşük seviyesinde olan yıllık tüketici fiyat enflasyonu %33,5 seviyesinde. Bu, yiyecek satın alıyorsanız veya gayrimenkul edinmeyi düşünüyorsanız kötü bir haber. Ancak bir UEFA müsabakasına katılımınız karşılığında Euro ile ödeme alıyorsanız, avantajları var.
Tüm büyük kulüplerin maliyetleri Türk Lirası cinsinden sabitlenmiyor (kaynaklara göre Osimhen ve Sane gibi önemli oyunculara Euro cinsinden ödeme yapılacak). Ancak Türk spor ekonomisti Alperen Koçsoy'un açıkladığı gibi, devam eden enflasyon, harcamalarının bir kısmını hafifletmeye yardımcı olabilir. "Türk ligindeki Türk oyunculara genellikle Türk Lirası cinsinden ödeme yapılıyor," diyor. "Sezon başında onlara yılda 200.000 dolar eşdeğerinde ödeme yapıyorsanız, sezon sonunda bu yılda 100.000 dolar olabilir."
Enflasyon yalnızca reel maaşları düşürmekle kalmıyor, aynı zamanda 2010'ların sonlarında Türk futbolunu tehdit eden iç borç yükünü de hafifletiyor. Ülkenin en büyük takımları, kısa vadeli yaklaşımlarıyla tanımlanıyor ve tanımlanmaya devam ediyor. Real Madrid ve Barcelona gibi, Türkiye'nin en büyük kulüpleri üyelerine ait. Başkanlar istedikleri zaman göreve geliyor ve çoğu zaman uzun süreli değiller (ülkenin en zengin ailesinden Ali Koç'un 2018'den beri görevde olduğu Fenerbahçe'de durum böyle değil). Liderlik gittiğinde, görev süreleri boyunca biriken borçlar başkasının sorunu haline geliyor. Koçsoy, "Bu Türk kulüplerinin sahipleri, yani üyeleri, kârı umursamıyor," diyor. "Sadece sahada en çok galibiyeti istiyorlar."
2019 yılına gelindiğinde borçlar kontrolden çıkmıştı. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) 2 milyar dolarlık bir yeniden yapılandırma planı açıkladı. Ancak borçları silinmedi ve gelirlerinin bir kısmı, borç dağının küçültülmesine harcanmak zorunda kalacaktı. Ancak zayıflayan lira, bu borç yüküne karşı harikalar yarattı. The Economist, geçen ay Türk kulüplerinin borcunun 2019 ile 2023 yılları arasında %19 düştüğünü bildirdi.
O zamandan beri, özellikle Temmuz ayında kredi yapılandırma sürecini sonlandıran Galatasaray'da, durum daha da kötüleşti. Okan Buruk'un takımı, Osimhen ve arkadaşlarıyla sahada kazanıyordu ve şimdi yönetim kurulunda da galip geliyorlardı. Bunun sebebi, bütçelerini buna göre ayarlamaları değil, kendilerini bir altın madeni üzerinde bulmalarıydı. Galatasaray'a yakın bir kaynak, "Türkiye piyasasındaki para biraz Bitcoin gibi," diyor. "Havada dolaşıyor ve nereden gelip nereye gittiğini kimse bilmiyor. Galatasaray'ı kurtaran şey çok somut bir şeydi, bir emlak operasyonu."
Galatasaray'ının büyük satışı
Galatasaray, 1981'den beri şık sahil semti Florya'daki Metin Oktay kompleksinde antrenman yapıyordu. Koçsoy, Chelsea'nin Londra için neyse, Florya'nın da İstanbul için o olduğunu söylüyor. "Yaşamak için çok cazip bir bölge. Şehir oldukça kalabalık ve orada özel şeyler inşa ediliyor. Yabancılar da dahil olmak üzere birçok insan orada daire satın almak istiyor."
15 milyondan fazla insanın bir arada yaşadığı bir şehirde, burası plajların, büyük mülklerin ve alışveriş merkezlerinin bulunduğu bir mahalle. İstanbul'un bu bölgesinde 130.000 metrekarelik arazi çok değerli. Çeşitli haberlere göre, Galatasaray için 55 milyon dolarlık nakit avansla birlikte yarım milyar doların üzerinde. Koçsoy, Florya'da kulübün doğrudan üstlendiği ve daha fazla gelir getirecek başka projeler olduğunu da ekliyor.
Daha kuzeye, Kemerburgaz'a taşınmak, takımın maç yaptıkları yere çok daha yakın bir yerde antrenman yapması anlamına geliyordu (Rams Park'a arabayla yaklaşık 10 dakika uzaklıkta) ve Galatasaray'a, devlet bankası Ziraat Bankası ve Denizbank'ı da içeren konsorsiyuma planlanandan önce geri ödeme yapmalarını sağlayan bir sermaye enjeksiyonu sağladı.
Bu, oyuncu kadrosuna yatırım yapmanın yollarını açtı. 2024'te Galatasaray, Osimhen'in Napoli'den ayrılmak istemesi, ancak Avrupa'nın büyük liglerinde transfer dönemi kapanmadan önce kaçamaması gibi şanslı bir durumda buldu kendini. Cimbom, ona Avrupa Ligi'nde onu en iyi kulüplerin radarında tutacak türden dakikalar teklif etti, ancak o bundan çok daha fazlasını buldu. Galatasaray'a yakın bir kaynak, "Osimhen bunu o kadar çok sevdi ki, taahhütte bulunmak istedi," diyor. "Böylece kulüp, Türkiye ve Galatasaray için çılgınca bir miktar para ödeme adımını attı. Emlak anlaşması olmasaydı, bunu yapmaları mümkün olmazdı. Tam da doğru zamandı."
Galatasaray, daha önce bir Fenrbahçenin ödediği en yüksek bonservis bedelinin (Youssef En-Nesyri'nin geçen yılın Temmuz ayında Fenerbahçe'ye transferi) neredeyse dört katı olan 87 milyon dolarlık sabit bir bonservis bedeli için anlaştı. Sadakat primleri ve imaj hakları ödemeleri de dahil olmak üzere, Osimhen yılda yaklaşık 25 milyon dolar kazanıyor ve Erdoğan'ın uluslararası futbolcular için son derece misafirperver vergi düzenlemeleri (sabit %20 gelir vergisi), bunun büyük bir kısmını eve götürdüğü anlamına geliyor. Bununla da kalmadılar. Süper Lig tarihinin en pahalı üç transferi, Wilfried Singo'nun Monaco'dan transferi ve transferin son gününde, Türkiye milli takım kalecisi Uğurcan Çakır'ın İstanbul dışındaki en başarılı kulüp olan Trabzonspor'daki 13 yıllık kariyerine son verdirmesi Galatasaray tarafından son beş haftada yapıldı.
Galatasaray yeni sezonun dört maçında da başarılı bir performans sergiledi, oynadığı 4 maçınıda kazandı ve Osimhen, Sane ve Mauro Icardi form tutuyor. Sahada başarılı bir ürün, ürün için yüksek ücret ödemek zorunda kalan taraftarları cezbediyor. Turkiye Today'in Mart ayında yayınladığı bir rapora göre, kişi başına düşen ortalama gelir açısından İstanbul'daki en iyi kulüpler, Avrupa futbolunun en pahalı maç günü deneyimlerinden birini satıyordu. Şampiyonlar Ligi futbolunun cazibesi, sezonluk kombinelerin bir günde tükenmesine ve Koçsoy'un tahminine göre kulübe 50 milyon dolar kazandırmasına neden oldu. "Taraftarlar fiyatlardan şikayetçiydi," diye ekliyor, "ama Şampiyonlar Ligi futbolu var, dev oyuncular var ve insanlar ne pahasına olursa olsun o yıldızları sahada görmek istiyor."
Rakipler de ayak uydurmak zorunda
Elbette rakipleri Galatasaray'ın Süper Lig'deki hakimiyetini kolayca kabul etmiyor. Fenerbahçe de transfer döneminin sonlarında iddialı transferler yapmakla kalmayıp, gayrimenkullerinin bir kısmını da nakde çevirerek aynı yolu izledi. 19 Ağustos'ta Ataşehir ilçesinde 73.000 metrekarelik bir arsayı satmayı planladıklarını duyurdular. Turkiye Today'e göre, bu arsa 100 milyon doların üzerinde gelir getirebilir. Aynı gün Fenerbahçe, bankalarla olan anlaşmalarından çekildiklerini ve kendilerine "geleceklerini kendi başlarına şekillendirmeleri için finansal özgürlük" sağladıklarını duyurdu. Taraftarlara yaptıkları açıklamada, "Bu karar yalnızca finansal bir tercih değil; Fenerbahçe'nin bağımsızlık manifestosudur" ifadeleri yer aldı.
O zamandan beri, dördü kalıcı olmak üzere beş yeni transfere yaklaşık 70 milyon dolar harcadılar ve West Ham'dan Edson Alvarez için bir kiralık sözleşme imzaladılar. Alvarez'in yaş ortalaması 27,2. Yeni kaleci Ederson, 12 ay daha opsiyonlu üç yıllık garantili sözleşmeyle yaklaşık 13 milyon dolar net gelir elde edecek. Fenerbahçe'nin yedek kulübesindeki Mourinho boşluğunu doldurmak için Sebastian Hoeness'e yönelik iddialı bir teklifle birlikte, daha fazla takviye gelebilir.
Beşiktaş'ta istikrar yok..
Fenerbahçe rakiplerine fark atmaya çalışırken, Beşiktaş'ın tek yapması gereken kendi yolundan çıkmak. Kulübün işleyişine aşina bir kaynak, kulübü "Gelen Başkanlarda istikrar yok, çok değişken bir kulüp" olarak tanımlıyor. Aslında kulüpte daha az süre kalıyorlar. Sıfır istikrar var. Her yıl kulübü yöneten kişileri değiştiriyorlar.
"Gerçekten bir politikaları, bir futbol ideolojileri yok. Sonuçlar Teknik direktörden kaynaklanmıyor, gerçek oyuncu kadrosundan kaynaklanmıyor. Oyuncular sonuç üretebilir, ancak sorunlar ideoloji eksikliğinden kaynaklanıyor ve bu da metodoloji eksikliğine yansıyor. Tam olarak ne istiyorlar? Başarı istiyorlar, ancak başarı için inşa etmek gerekiyor."
CBS Sports kaynaklarına göre, Beşiktaş'taki görevi devralması için Avrupalı bir sportif direktör ile görüşüldü ve 16 kez şampiyon olan takımda kapsamlı bir değişim vizyonu sundu. Sonuçlarda bir artış yaşanması zaman alacaktı, belki de en az 18 ay. Kendisine, kulüp yönetiminin taraftarların bu kadar uzun bir beklemeye tahammül etmeyeceğini düşündüğü söylendi. Başkan seçimi kaybedecek, yönetim kurulu ayrılacak ve muhtemelen kendisi de işsiz kalacaktı.
Beşiktaş'ın kısa vadede bir çözüme ihtiyacı vardı, dengesiz kadrosu, turnuva başlamadan önce hem Avrupa Ligi'nden hem de Konferans Ligi'nden elendi ve bu da Solskjaer'in kovulmasına yol açtı. Bu, 2022'nin başından bu yana 12. yönetim değişikliği anlamına geliyordu. Yine de kulüp, Mart ayında kulübe kaynak sağlamak için sermayesini artırarak, mevcut duruma odaklanmaya devam ediyor. Bu kaynaklar, Orkun Kökçü ve Tammy Abraham gibi isimlerin kulüp rekoru kıran transferini güvence altına aldı. Geçen sezonu zirveden 33 puan, bir önceki sezonu ise 46 puan geride tamamlamış olabilirler; ancak kulüpte, Avrupa'daki çoğu kulübün bu koşullar altında yapmaya kararlı olduğu türden bir küçülme ve yeniden yapılanma için pek istek yok gibi görünüyor.
Koçsoy, "Türk futbolunda kimse sabırlı değil," diyor. "Herkes dar görüşlü. Sahada hemen başarı istiyorlar."
Bu durum böyle devam ettiği sürece, Türkiye'de çok daha fazla büyük paralarla transferler bekleyebilirsiniz.
James Benge/CBS Sports USA
duhuliye.com/dışbasın
HABER1903 farkını yaşamak için İNDİR..
Haberlerde gördüm süper lig transferde 163 milyon euro zarar etmiş bu paralar kimden çıkacak devletimiz uyuyormu neden araştırmıyor vatandaş olarak verdiğimiz vergilerden oraya aktarılan para varsa asla hakkımı helal etmiyorum